Yazılım Geliştirme ve Test Döngüsü

Yazılım Geliştirme Modeli

Yazılım geliştirme modeli, döngüsel artımlı (iterative and incremental) modele bağlı XP modelidir. Şekil 1’de gösterilmektedir.

_images/xp_gelistirme_semasi.png

Şekil 1 - XP geliştirme şeması

Geliştirme ve Test Döngüsü

Extreme Programming modeline uygun şekilde 3 haftalık dönemlerde küçük sürüm planı yapılmakta ve yazılım geliştirme ve test döngüsü bu sürüm planına bağlı olarak ilerlemektedir.

Sürüm planına dahil edilen işler (issue) geliştiriciler tarafından uygun bir branchte çözülecektir. Geliştiriciler, geliştirme faaliyetleri boyunca aşağıda detayları belirtilen otomatik ve manuel testleri build aşamasından önce uygulayacaklar, ancak bu testlerden geçen kaynak kod sonraki aşamaya geçebilecektir. Kurulum ve yayınlama aşamasında ise bu aşamanın testleri yapılacak ve sonuçlar geliştiricilere bildirilecektir. Ayrıca geliştirilen özelliğe göre kabul testleri de bu aşamada yapılacaktır. Bu geliştirme döngüsü 3 hafta boyunca artımlı şekilde ilerleyecektir.

Bu 3 haftanın sonunda ise sürüm adayı (release candidate) çıkartılacak ve bunun üzerinde kabul testleri ve önceden hazırlanmış test senaryoları, kullanılabilirlik, performans, güvenlik gibi testler yapılacaktır. Bu testlerin kabul sınırları içinde geçilmesi halinde sürüm ortaya çıkartılacaktır.

Bunlara ek olarak her gece, gecelik derlenmiş kod (nightly builds) yayınlanacak, yazılımın tüm bileşenlerine ait tüm otomatik testler bu aşamada gerçekleşecektir.

Sürüm Planı

Sürüm planı 3 hafta geliştirme + 1 hafta kabul test süreçleri şeklinde planlanır. Sürüm planı ihtiyaç analizi isterleri ve YTA belgesi ışığında yeni özelliklerin planlanması, önceki sürümden kalan hataların kapatılması, topluluk geri bildirimlerinden seçilen işlerin (issues) tamamlanması hedefleriyle yapılır.

Depolar

Her bileşen kendi deposunda yaşam döngüsüne devam eder. Birbirlerini etkileyen issuelar için referans verilir. Başlıca geliştirme depolarımız:

  • Pyoko: Pyoko Riak/Solr ORM geliştirme deposudur. Zetaops tarafından geliştirilmektedir.
  • Zengine: Zengine Framework geliştirme deposudur. Zetaops tarafından geliştirilmektedir.
  • Ulakbus: Ana uygulama backend geliştirme deposudur. Zetaops tarafından geliştirilmektedir.
  • Ulakbus-ui: Ana uygulama frontend geliştirme deposudur. Zetaops tarafından geliştirilmektedir.
  • ZCloud: Bulut araçları geliştirme deposudur. Zetaops tarafından geliştirilmektedir.

Topluluk

Roller:

Geliştiriciler

Depolara kod katkısında bulunacak topluluk üyeleridir. Geliştirici Rehberleri[1]_ ve Git Workflow [2] Belgesinde açıklanan akışa uygun şekilde geliştirme faaliyetlerine katılırlar.

Beta Test Ediciler

Patch ve Minor sürümleri test ederek geri bildirimlerde bulunarak geliştirme faaliyetine katkıda bulunurlar.

Analiz Uzmanları Yüksek Öğrenim Kanunu, Akademik Birimlerin Yönetmelikleri, akademinin yerleşik teammülerini bilen, projenin kapsamına detaylarıyla hakim topluluk üyeleridir. Topluluğun talep ettiği yeni özellikler, iş akışlarının değiştirilmesi, kanun ve yönetmeliklerdeki değişikliklerin projeyi nasıl etkileyeceği gibi konularda tavsiyelerde bulunurlar.

Topluluk Moderatörleri Topluluğun tartışmalarını kolaylaştırmak, konu başlıklarını bağlantılandırmak, tartışmaların gidişatını sorularla belirli hedeflere yönlendirmek gibi görevleri olan topluluk üyeleridir.

Test Döngüsünün Amaçları

  • Yazılım geliştirme döngüsünün denetlenebilir, kolay yönetilebilir ve ölçülebilir hale gelmesini sağlamak,
  • Problemleri somutlayarak, çok sayıda yazılımcının daha kolay işbirliği yapabilmesine yardımcı olmak,
  • Her bir yazılım parçasını çok yönlü şekilde zamanında test ederek, geliştirme döngüsünün sonraki aşamalarına en az hata ile devam etmek,
  • Bir bileşende yapılan geliştirmenin diğer bileşenleri nasıl etkilediğini zamanında görebilmek,
  • Kod kalitesini arttırmak,
  • Kod yazım desenleri açısından bütünlük sağlamak ve okunabilirliği arttırmak,
  • Kurulum sırasında yazılım bileşenleri ve birbirlerine olan bağımlılıkları doğrulamak,
  • Yazılımın farklı platformlarda ve farklı ortam değişkenleriyle başarılı bir şekilde kurularak, beklenen şekilde çalıştığından emin olmak,
  • Yazılımın beklenen şekilde çalışmasının ardından, önceden belirlenmiş çeşitli yük testleri altında aynı şekilde davranmaya devam ettiğinden emin olmak,
  • Ortaya çıkan ürünün, ister belgesindeki işlevleri karşılayıp kaşılamadığını doğrulamak,
  • Ürünün kullanım kolaylığı, kullanıcı deneyimi, performans açısından tatmin edici ve standartları karşıladığından emin olmaktır.

Sürüm Planına Bağlı Geliştirme Döngüsü Testleri

Eşli Gözden Geçirme (Peer Code Review)

Geliştiriciler, kodlarını çalıştıkları branchtan, master brancha merge etmeden önce bir diğer geliştirici ile birlikte gözden geçireceklerdir. Bu gözden geçirme sırasında aşağıdaki kontrol listesine uygunluk aranacaktır:

  • Kod Stili: Kod, Statik analiz araçları tarafından yakalanamayan method ve değişken isimlerinin proje standartlarına uygunluğu gibi kriterlere karşı incelenir.
  • Belgelendirme: Mümkün olduğunca yorum satırlarına gerek duyulmayan, anlaşılır kod yazılmalıdır. Ancak çeşitli nedenlerle kolayca anlaşılmayan bir kod öbeği varsa, bunun nedeni ve nasıl çalıştığı belgelendirilmelidir.
  • Girdilere Karşı Savunma: Kullanıcıdan ya da üçüncü parti servis ve uygulamalardan gelen veriler, temizlenip biçimlendirilmeli, hata denetiminden geçirilmeli ve gerekiyorsa try/except blokları içerisinde işlenmelidir.
  • Test Edilebilirlik: Sınıf ve metodlar birim testlerinin kolayca yazılabilmesine olanak verecek şekilde tasarlanmalıdır. Arayüzler (interface) mümkün olduğunca test ortamında taklit edilebilir olmalıdır.
  • Testler ve Kapsam: Kodun tamamını kapsayan, doğru tasarlanmış yeterli sayıda birim testi yazılmış olmalıdır. Dış servislere bağımlı işlevlerin testi için gerekli mocking kütüphane ve sunucuları kullanılmalıdır.
  • Ayarlanabilirlik: Uygulamanın çalışmasını ve davranışını etkileyen, dosya dizin yolları, açılır menüde gösterilecek seçenek sayısı gibi değerler ya kullanıcı tarafından ya da uygulamanın konfigurasyon standardına uygun şekilde (çevre değişkenleri) ile ayarlanabilir olmalıdır.
  • Çöp Kod: Yorum satırı haline getirilmiş kod olmamalıdır. Silinen herşey sürüm kontrol sisteminden geri getirilebilir.
  • Yapılacaklar: Todo olarak bırakılmış eksiklerin, sorun çıkarmayacağından emin olunmalıdır.
  • Döngüler: Döngüler uzunluk ve döngüden çıkış kriterlerinin uygunluğuna karşı denetlenmelidir.
  • Mevcudiyet Denetimi: Nesneler, kullanılmadan önce, o kapsamda mevcut olup olmadıklarına karşı denetlenmelidir. Bu denetimler, birçok hatanın kaynağında yakalanmasını sağlar.
  • Kod Tekrarı: Aynı işi yapan kodların tekrar yazılmasından kaçınılmalıdır. Bu amaçla özellikle projeye sonradan katılan geliştiricilerin, mevcut utility metodlarından haberdar olmaları sağlanmalıdır.

Arkauç Testleri

Bileşen (Birim) Testleri:

Sistemin arkaucunu oluşturan bileşenlerin tümü, py.test test frameworkü kullanılarak test edilecektir. Birim testleri, kodun en az %60’ını kapsayacaktır (code coverage). Uygulamayı oluşturan tüm bileşenlerin birim testleri, kendi ana dizinleri altında “tests” dizininde tutulur. “py.test” komutu, proje ana dizini altında çalıştırıldığında, ismi “test” ile başlayan tüm Python dosyalarını tek tek tarayıp, içlerinde yine ismi “test” ile başlayan metodları çalıştırır. Örnek bir birim test aşağıda görülebilir.

from tests.data.test_data import data

from tests.data.test_model import Student

def test_model_to_json_compact():

st = Student(**data)

st.join_date = data[‘join_date’]

st.AuthInfo(**data[‘AuthInfo’])

for lct_data in data[‘Lectures’]:

lecture = st.Lectures(**lct_data)

lecture.ModelInListModel(**lct_data[‘ModelInListModel’])

for atd in lct_data[‘Attendance’]:

lecture.Attendance(**atd)

for exam in lct_data[‘Exams’]:

lecture.Exams(**exam)

clean_value = st.clean_value()

assert data == clean_value

Örnek birim testi 1 Py.test, standard “assert” ifadesinin testin başarılı olup olmadığının kontrolü için kullanır. Bu sayede testlerin hazırlanması, yeni geliştiriciler için neredeyse hiçbir ek öğrenme süreci gerektirmez.

Yukarıdaki test, benchmark eklentisiyle birlikte aşağıdaki gibi bir çıktı verecektir.

================== test session starts ==================

rootdir: /home/whogirl/Works/pyoko, inifile:

plugins: benchmark

collected 4 items

tests/test_model_to_json.py

— benchmark: 1 tests, min 5 rounds (of min 25.00us), 1.00s max time,

Name (time in us) Min Max Mean StdDev Rounds Iterations

test_model_to_json 214.0999 41221.8571 319.0611 1019.8894 1629 1

================== 1 passed in 1 .37 seconds ==================

Test frameworkünün, kod kapsam analiziyle birlikte çalıştırılması sonucu aşağıdaki gibi bir çıktı elde edilecektir. Bu örnekte pyoko modülünün test kapsam oranı %58 olarak görünmektedir.

py.test –cov pyoko

================== test session starts ==================

platform darwin – Python 2.7.6 – py-1.4.27 – pytest-2.7.0

rootdir: /home/whogirl/Works/pyoko/pyoko, inifile:

plugins: cov

collected 4 items

pyoko ....

coverage: platform darwin, python 2.7.6-final-0

Name Stmts Miss Cover
pyoko/__init__ 1 0 100%
pyoko/db/base 165 118 28%
pyoko/db/connection 5 0 100%
pyoko/db/schema_update 20 10 50%
pyoko/db/solr_schema_fields 1 1 0%
pyoko/exceptions 11 0 100%
pyoko/field 46 8 83%
pyoko/lib/__init__ 1 0 100%
pyoko/lib/py2map 22 17 23%
pyoko/lib/utils 16 5 69%
pyoko/model 106 7 93%
pyoko/settings 2 0 100%
TOTAL 397 166 58%
================== 4 passed in 3.14 seconds ==================

HİTAP gibi test ortamı sunmayan üçüncü parti servislerle veri alışverişi yapan modüllerin testleri, harici servisin istek / yanıt setlerini mimik eden Wiremock gibi bir simulatöre karşı yapılacaktır. Bu amaçla üretim ortamında servise gönderilen ve alınan veri trafiği kaydedilecek ve simulatör bu verilerle “eğitilecektir”.

Pyoko

Veri erişim katmanı (DAL) olarak görev yapacak olan Pyoko kütüphanesi için yazılacak birim testleri, veri doğruluğu ve API işlevlerine ek olarak çalışma hızı ve bellek kullanımı gibi kriterleri de göz önünde bulunduracaktır.

SpiffWorkflow Engine

Üçüncü parti bir kütüphane olarak projeye eklenmiş olan SpiffWorkflow’un geliştirilmesi ve bakımı uygulamanın ihtiyaçları doğrultusunda sürdürülecektir. Buna ek olarak, BPMN iş akışlarının doğruluğunun devamlı olarak sınanabilmesi için entegre bir test kaydetme ve çalıştırma modülü geliştirilecektir.

İş Akışı (Workflow) Testleri:

Sistemin tüm işlevlerinin üzerine inşa edileceği BPMN iş akışları, verilen girdilerle beklenen davranışı gösterip göstermediğine karşı test edilecektirler. Böylece iş akışları üzerinde yapılacak güncellemelerin, amaçlanan dışında yan etkilere neden olmadığından emin olunması sağlanacaktır.

Ulakbus projesinin iş akışları sunucuya gönderilen istek(request), sunucudan dönen cevap(response) tabanlı test edilmektedir.

Test için gerekli veriyi toplamak için;

  • Ulakbus.net’e gidilir.
  • Ayarlar(Dev) tıklanır, Backend Url’ye http://127.0.0.1:9001/ yazılıp kaydedilir ya da adres satırına ulakbus.net?backendurl=http://127.0.0.1:9001/ yazılıp enter tuşuna basıldığında aynı ayarlar yapılır.
  • İlgili iş akışının çalışabilmesi için veritabanında verilerin gerekli verilerin yüklü olması gerekir.
  • Adres satırına 127.0.0.1:9001/reset_cache komutu yazılıp enter tuşuna basıldığında ile cache temizlenir.
  • Tekrar Ulakbus.net’e gidilir ve giriş yapılır.
  • Test edilecek iş akışı başlatılır,yazılan teste uygun şekilde iş akışı adımlarına tıklanır.
  • Test edilecek iş adımları bittikten sonra adres çubuğuna 127.0.0.1:9001/session_fixture komutu yazılıp enter tuşuna basılır.
  • Toplanan veriler iş akışı testinin adının test_ sonraki adıyla aynı olacak şekilde tests/fixtures dizinine .csv uzanstısıyla kaydedilir.

İş akışına testi başlamadan önce veritabanı boşaltılır, iş akışı testi için oluşturulmuş veriler yüklenir.

İş akışına ait test şu şekilde işler:

  • Sunucuya istek yapılır, sunucudan dönen cevapta belli koşullar aranır ve aranan koşulların olmaması durumunda AssertionError verir.
  • Sunucudan dönen cevaptaki nesnelerin değerleri ve nesnelerin sayısı ile veritabanından çekilen nesnelerin değerileri ve nesnelerin sayıları karşılaştırılır.

İş Akışı Test Örneği

import time
from pyoko.manage import FlushDB, LoadData
from ulakbus.models import OgrenciDersi
from zengine.lib.test_utils import *


class TestCase(BaseTestCase):
  """
  Bu sınıf ``BaseTestCase`` extend edilerek hazırlanmıştır.

  """

  def test_setup(self):
      """
      Okutman not girişi iş akışı test edilmeden önce veritabanı boşaltılır,
      belirtilen dosyadaki veriler veritabanına yüklenir.

      """

      import sys
      if '-k-nosetup' in sys.argv:
          return

      # Bütün kayıtlar db'den silinir.
      FlushDB(model='all').run()
      # Belirtilen dosyadaki kayıtları ekler.
      LoadData(path=os.path.join(os.path.expanduser('~'),
                                 'ulakbus/tests/fixtures/okutman_not_girisi.csv')).run()

  def test_okutman_not_girisi(self):
      """
      Okutman not girişi iş akışının ilk iki adımında ders şubesi ve sınav seçilir.

      Seçilen ders ve seçilen sınav ait notlar okutman tarafından onaylanmışsa;

      Dönen cevapta ``Notlar Onaylandı`` başlığı olup olmadığını test eder.


      ``Notlar Onaylandı`` başlığı var ise;

      Seçilen ders şubesine ait derslere kayıtlı öğrencilerin ad, soyad bilgisi ile
      sunucudan dönen öğrenci kayıt listesinin ad, soyad bilgisinin eşitliği test edilir.

      Kullanıcı, ders seçim ya da sınav seçim ekranına dönerek sınav ve ders
      seçebilir.


      ``Önizleme`` başlığı var ise;

      Seçilen ders ve seçilen sınav ait notlar okutman tarafından onaylanmamıştır.

      Seçilen ders şubesine ait derslere kayıtlı öğrencilerin ad, soyad bilgisi ile
      sunucudan dönen öğrenci kayıt listesinin ad, soyad bilgisinin  eşitliği test edilir.

      Notlar düzenlenebilir, onaylanabilir, ders seçim ekranına ya da sınav seçim
      ekranına dönülebilir.

      Notlar onaylandıktan sonra dönen cevapta hocalara bilgilendirme mesajı içeren
      ``Notlar Kaydedildi`` olup olmadığını test eder.

      Ders onaylanmadan önceki öğrenci sayısı ile ders onaylandıktan sonraki
      öğrenci sayısının eşitliği test edilir.

      İş akışı tekrar başlatılıp onaylanan ders  ve onaylanan sınav tekrardan seçilir
      ve gelen mesaj başlığında `Notlar Kaydedildi`` olup olmadığını test eder.

      """

      # Okutman kullanıcısı seçilir.
      usr = User(super_context).objects.get('Bkhc7dupquiIFPmOSKuO0kXJC8q')
      time.sleep(1)

      # Kullanıcıya login yaptırılır.
      self.prepare_client('/okutman_not_girisi', user=usr)
      self.client.post()

      # Ders şubesi seçilir.
      self.client.post(cmd='Ders Şubesi Seçin',
                       form=dict(sube='S7z8bvdNCBFSd9iCvQrb7O1pQ75', sec=1))
      # Seçilen şubeye ait sınav seçilir.
      resp = self.client.post(cmd='Sınav Seçin',
                              form=dict(sinav='7isfBEsi96AVDZdp2o33mQoWemJ', sec=1))

      assert resp.json['msgbox']['title'] == 'Notlar Onaylandı'

      # Veritabanından çekilen öğrenci bilgisi ile sıunucudan gelen öğrenci bilgisi
      # karşılaştırılarak test edilir.
      for i in range(0, len(resp.json['object']['fields'])):
          ogrenci_ders = OgrenciDersi.objects.filter(ders_id='S7z8bvdNCBFSd9iCvQrb7O1pQ75')
          ogrenci_ad = ogrenci_ders[i].ogrenci_program.ogrenci.ad + ' ' + ogrenci_ders[
              i].ogrenci_program.ogrenci.soyad
          assert ogrenci_ad == resp.json['object']['fields'][i][u'Adı Soyadı']

      # Ders seçim ekranına geri döner
      self.client.post(cmd='ders_sec',
                       form=dict(sinav_secim='null', ders_secim=1),
                       flow='ders_secim_adimina_don')
      # Ders şubesi seçilir.
      self.client.post(cmd='Ders Şubesi Seçin',
                       form=dict(sube='PRGgozMfVXSrAqyO2aMnjS6aBQo', sec=1))
      # Sınav seçilir.
      resp = self.client.post(cmd='Sınav Seçin',
                              form=dict(sinav='IvXH1cqyYoHznv0iRV4FjLvXWwz', sec=1))

      # Dersler okutman tarafından onaylanmamışsa;
      assert resp.json['forms']['schema']['properties']['kaydet']['title'] == 'Önizleme'
      assert 'inline_edit' in resp.json['forms']

      # Veritabanından çekilen öğrenci bilgisi ile sıunucudan gelen öğrenci bilgisi
      # karşılaştırılarak test edilir.
      for i in range(0, len(resp.json['forms']['model']['Ogrenciler'])):
          ogrenci_ders = OgrenciDersi.objects.filter(ders_id='PRGgozMfVXSrAqyO2aMnjS6aBQo')
          ogrenci_ad = ogrenci_ders[i].ogrenci_program.ogrenci.ad + ' ' + ogrenci_ders[
              i].ogrenci_program.ogrenci.soyad
          assert ogrenci_ad == resp.json['forms']['model']['Ogrenciler'][i][u'ad_soyad']

      # Öğrencilerin sayısı.
      num_of_ogrenci = len(resp.json['forms']['model']['Ogrenciler'])

      # Kayıtlar önizlenir.
      self.client.post(cmd='not_kontrol',
                       form=dict(Ogrenciler=resp.json['forms']['model']['Ogrenciler'], kaydet=1))

      # Sınav notları onaylanıp kaydedilir.
      # İş akışı bu adımdan sonra sona erer.
      resp = self.client.post(cmd='not_kaydet',
                              flow='end',
                              form=dict(kaydet_ve_sinav_sec='null', kaydet=1,
                                        kaydet_ve_ders_sec='null',
                                        not_duzenle='null', not_onay='null'))

      assert resp.json['msgbox']['title'] == 'Notlar Kaydedildi'

      # İş akışı tekrardan başlatılır.
      resp = self.client.set_path('/okutman_not_girisi')
      self.client.post()

      # Ders şubesi seçilir.
      self.client.post(cmd='Ders Şubesi Seçin',
                       form=dict(sube='PRGgozMfVXSrAqyO2aMnjS6aBQo', sec=1))

      # Sınav seçilir.
      resp = self.client.post(cmd='Sınav Seçin',
                              form=dict(sinav='IvXH1cqyYoHznv0iRV4FjLvXWwz', sec=1))

      assert num_of_ogrenci == len(resp.json['object']['fields'])
      assert resp.json['msgbox']['title'] == 'Notlar Onaylandı'

Benchmark Testleri:

İş akışı motoru, Pyoko gibi görev kritik modüllerin performansı pytest-benchmark eklentisi kullanılarak devamlı olarak ölçülüp kaydedilerek bu modüllerin performanslarındaki zamana bağlı değişim takip edilecek ve olası gerilemeler önlenecektir.

Servis Testleri:

Uygulamanın dış servislere bağlantısı Zato ESB üzerinde çalıştırılacak mikro servisler üzerinden yapılacaktır. Uygulamanın dışarı açacağı servisler de Zato kullancaktır. Bu servislerin işlevselliği ve API uyumluluğu zato-apitest frameworkü ile yazılacak testler ile sınanacaktır.

Kurulum ve Yayınlama Aşaması Testleri

Kurulum ve Yayınlama (Build Release) aşamasında Buildbot CI (continuous integration) ve CD (continuous deployment) yazılımı aracılığı ile

  • Kurulum ve kütüphane bağımlılık testleri
  • Uygulamanın tüm bileşenlerine ait birim testleri
  • Entegrasyon testleri uygulanacaktır.

Oluşan sonuçlar Ulakbus Buildbot sunucusu üzerinde takip edilebilecektir.

Test Sunucuları ve Geliştirme Test Döngüsü:

Her iş (issue) kendi geliştirme branch’inde geliştirilir ve yapılan değişiklikler küçük parçalar halinde commit edilir. Git flow esas alınarak yapılan git iş akışı sonunda develop branchiyle birleştirilir ve uzak repoya gönerilir. develop branch’ine yapılan push işlemleri buildbot’u tetikler ve test, kurulum ve yayınlama aşamasını başlatır. develop branch’indeki son değişiklikler sürekli olarak nightly kurulum adresinden erişilebilir olmalıdır.

Yayına Alma (Production):

Sürüm adayı haline gelen master branch’te bulunan kaynak kod, aşağıda detaylı şekilde anlatılan sürüm öncesi kabul testlerinden geçer. Bu testlerin başarılı olması halinde, semantik sürümlendirme sistemine göre etiketlenir (tagging).

Semantik sürümlendirme sistemine göre kullanılacak desen MAJOR.MINOR.PATCH şeklindedir. Buna göre 3 haftalık küçük sürümler MINOR, gündelik çözülen işler PATCH, önceden belirlenmiş hedefleri kapsayan fazların sonunda ise MAJOR değerleri arttırılır.

MINOR sürümler çıktıkça, buildbot taglenmiş sürümdeki depoları production ortamında yayına alır. Gerekli dosyaları kopyalar ve veritabanı şemalarını yeni sürümlere göç ettirir.

Kullanıcı Arayüzü Testleri

Kullanıcı Arayüz Testlerı üç başlıkta yapılır: - Bileşen (Birim) Testleri - Kabul (E2E) Testleri - Manuel Testler

Kullanıcı Arayüzü AngularJS ile Model-View-Controller (MVC) yapısı ile programlanacaktır. Modül yapısı aşağıdaki örnekte olduğu gibidir:

app/

dashboard/

dashboard.html (template) dashboard.js (Controller ve Model tanımlarının olduğu dosya) dashboard.test.js (Testlerin yazıldığı dosya)

… (diğer modüller)

app.css (stil dosyası) app.js (Uygulamanın tanımlandığı yapılandırıldığı dosya)

karma.conf.js (testlerin çalışma zamanı yapılandırmalarını içeren dosya)

Bileşen (Birim) Testleri:

Uygulamada *.test.js dosyaları modüllerin Unit testlerinin barındığı dosyalardır. Unit testler Jasmine test uygulama çatısı kullanılarak yazılır. Uygulamanın Giriş (Login) modülü için yazılmış bir örnek aşağıdaki gibidir:

describe('zaerp.login module', function () {

   beforeEach(module('zaerp.login'));

   describe('login controller', function () {

         it('should have a login controller', inject(function (){

 expect('zaerp.login.LoginCtrl').toBeDefined();

     }));

   });

 });

Bu test örneğinde “login controller”ının tanımlanmış olması gerekliliği test edilmektedir. Kullanıcı arayüzü unit testleri karma test yürütücüsü (test runner) ile çalıştırılır. Bunun için yukarıda açıkladığımız yapıda da görüleceği gibi “karma.conf.js” ismiyle bir yapılandırma dosyası bulunmaktadır. Karma yapılandırma örneği aşağıdaki gibidir:

module.exports = function (config) {

    config.set({

        basePath: './',

         files: [

            'app/bower_components/angular/angular.js',

            'app/bower_components/angular-route/angular-route.js',

            'app/bower_components/angular-mocks/angular-mocks.js',

            'app/app.js',

            'app/components/\*\*/\*.js',

            'app/login/\*.js',

        ],

        autoWatch: true,

        frameworks: ['jasmine'],

        browsers: ['ChromeCanary'],

        plugins: [

            'karma-chrome-launcher',

            'karma-firefox-launcher',


            'karma-jasmine',

            'karma-junit-reporter'

        ],

        junitReporter: {

            outputFile: 'test_out/unit.xml',

            suite: 'unit'

        }

    });

};

Bu yapılandırmada test dosyalarının hangileri olduğu ve testlerin çalışması için uygulama bağımlılıkları (dependencies) “files” anahtarında, hangi test uygulama çatısı kullanılacağı “frameworks” anahtarında, hangi tarayıcının kullanılacağı “browsers” anahtarında ve eklentiler “plugins” anahtarında belirtilmektedir.

Unit testler nodejs kullanılarak uygulama kök dizininde “npm test” komutuyla çalıştırılır. Örnek bir test çıktısı aşağıdaki gibidir:

INFO [watcher]: Changed file “zetaops/ng-zaerp/app/login/login_test.js”. Chrome 45.0.2412 (Mac OS X 10.10.3): Executed 8 of 8 SUCCESS (0.409 secs / 0.063 secs)

Bu çıktıdan 8 test senaryosunun başarıyla geçtiği görülmektedir (Executed 8 of 8 SUCCESS (0.409 secs / 0.063 secs)).

Birim testlerinin kodun ne kadarını kapsadığı yine karma ile incelenecektir. Karma testler çalıştıktan sonra coverage/ dizini altında bir html dosyası oluşturarak kod kapsama oranını yayınlar. Örnek html çıktı sayfası şu şekildedir:

_images/codecoverage.png

Kabul Testleri:

Ulakbus projesinin kabul testleri Selenium kullanılarak test edilir. Selenium, tarayıcı tabanlı uygulamaları otomatikleşirmek için kullanan açık kaynak kodlu bir test framework’tür.

Neden Selenium?

  • Açık kaynak.
  • Birçok programalama dilini destekler.
  • Birden fazla tarayıcı ve platform ile uyumludur.
  • Testlerin paralel çalışmasına imkan verir.
  • İnsan kaynaklı hataları azaltarak testin doğruluğunu artırır.
  • Geniş bir kullanıcı tabanına ve yardım topluluklarına sahiptir.
http://cdn2.softwaretestinghelp.com/wp-content/qa/uploads/2014/10/Selenium-intro-1-new.jpg

Selenium Test Örnekleri

Document Object Model içinde username ve password tanımlı id alanlarına kullanıcı adı ve kullanıcı şifresi değerleri gönderilerek kullanıcı giriş yapar.

from selenium import webdriver
from selenium.webdriver.support.ui import WebDriverWait
from selenium.webdriver.support import expected_conditions as EC
from selenium.webdriver.common.by import By

class Logging(object):
    # Yeni bir Firefox penceresi açar.
    driver = webdriver.Firefox()
    # Belirtilen adresindeki sayfayı yükler.
    driver.get('http://nightly.ulakbus.net/#/dashboard')
    # Document Object Model'in yüklenmesi bekler.
    driver.implicitly_wait(10)

    def do_login(self):
        email_field = self.driver.find_element_by_id("username")
        # Kullanıcı adı alanına 'test_user' yollar.
        email_field.send_keys("test_user")
        password_field = self.driver.find_element_by_id("password")
        # Sifre alanına '123' yolluyor.
        password_field.send_keys("123")
        # Giriş tuşuna tıklar.
        self.driver.find_element_by_css_selector('.btn').click()
        # Panel tusunu gorene kadar kullanıcının login olmasını 25 saniye bekler.
        WebDriverWait(self.driver, 25).until(
        EC.element_to_be_clickable((By.CSS_SELECTOR, '#side-menu > li:nth-child(1) > a:nth-child(1)')))

Kullanıcı giriş yaptıktan sonra gerekli ayarlar yapılır.

from test_login import Logging

class Settings(Logging):
    def do_settings(self):
        # Kullanıcıya giriş yapar.
        self.do_login()
        self.driver.find_element_by_css_selector('li.dropdown:nth-child(4) > a:nth-child(1)').click()
        # Ayarlar(dev)'e tıklar.
        self.driver.find_element_by_css_selector('.dropdown-menu > li:nth-child(4) > a:nth-child(1)').click()
        # Backend Url'ye değer gönderir.
        self.driver.find_element_by_css_selector('.form-control').send_keys('https://test.ulakbus.net/')
        # Kaydet'e tıklar.
        self.driver.find_element_by_css_selector('button.btn:nth-child(2)').click()

Gerekli ayarlar yapıldıktan sonra Önceki Eğitim Bilgilerine tıklar ve tanımlı alanlara değerler yollayarak yeni bir önceki eğitim kaydı oluşturarak kaydeder.

from test_settings import Settings

class TestCase(Settings):
    def test_sidebar(self):
      # Ayarları yapar.
      self.do_settings()
      # Genel'e tıklar.
      self.driver.find_element_by_css_selector(
          'li.ng-binding:nth-child(3) > a:nth-child(1) > span:nth-child(2)').click()
      # Önceki Eğitim Bilgilerine tıklar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('ul.in:nth-child(2) > li:nth-child(6) > a:nth-child(1)').click()
      # Backend ayarları değiştirildiği için kullanıcının tekrar giriş yapması gerekir.
      self.do_login()
      # Genel'e tıklar.
      self.driver.find_element_by_css_selector(
          'li.ng-binding:nth-child(3) > a:nth-child(1) > span:nth-child(2)').click()
      # Önceki Eğitim Bilgilerine tıklar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('ul.in:nth-child(2) > li:nth-child(6) > a:nth-child(1)').click()
      # Mezun Oldugu Okul'a değer yollar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('#okul_adi').send_keys('Anadolu Lisesi')
      # Diploma Notu'na değer yollar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('#diploma_notu').send_keys('76')
      # Mezuniyet Yılı'na değer yollar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('#mezuniyet_yili').send_keys('2008')
      # Kaydet'e tıklar.
      self.driver.find_element_by_css_selector('.btn-danger').click()

Selenium hakkında daha fazla bilgi almak için http://www.seleniumhq.org/docs/

Manuel Testler:

Tarayıcılara has hatalar, görsel düzenlemeler ve diğer otomatik olarak test edilemeyen arayüz özellikleri ve fonksiyonları manuel olarak test edilecektir.

Sürüm Öncesi Kabul Testleri

Test Senaryoları

Ihtiyaç analiz belgelerinde belirtilen kullanıcı senaryolarına uygun şekilde test senaryoları yazılacaktır. Test senaryolarının amacı, ihtiyaç analizinde ortaya çıkan gereksinimlerin, geliştirme faaliyeti sonucu ortaya çıkan ürün ile karşılanıp karşılanmadığıdır.

Sürüm aşamasında önceden yazılmış test senaryoları, kullanıcılar tarafından manuel şekilde uygulanır ve sonuçlar raporlanır. Bazı test senaryoları otomatik olarak da gerçeklenebilirler.

Bizim uygulamamızda test senaryoları bir veya birden çok iş akışından (workflow) oluşan eylemler dizisi şeklinde olacaktır. Birden çok aktör ve ön koşulu içinde barındıran, problemi yeterli karmaşıklık düzeyine getirecek belirli sayıdaki öğrencinin ders seçimi ve sonuçlarının web sitelerinde yayınlanması veya öğrenciler için ders programının hazırlanması gibi..

Kullanılabilirlik Testi

Uygulama ekranları, uluslararası kabul görmüş kullanılabilirlik ilkeleri (w3c) ve KAMİS (Kamu Internet Siteleri Rehberi)’nin temel aldığı TS EN ISO 9241-151 (İnsan-Sistem Etkileşiminin Ergonomisi Standartları), WCAG ve ISO/IEC 40500:2012 (Web İçeriği Kullanılabilirlik Standartları ve Kriteri) standartlarında uygunluğu test edilecektir.

Bu amaçla genel bir kontrol listesi (checklist) hazırlanmıştır:

Genel Görünüm

  • Klavye kısayollarıyla gezinmek mümkün mü?
  • Klavye kısayollarıyla gezinmek kolay mı?
  • Sayfalar otomatik olarak yenilenmemeli
  • Website iletişim bilgileri, referansları uygun bir alanda mı?
  • Servis/hizmet/uygulama bilgilerine kolayca erişiliyor mu?
  • Görme engelliler için erişilebilirlik düzenlenmiş mi?
  • Grid sistem kullanılmış mı?
  • Klavye kullanımı sitedeki tüm işlemleri kapsıyor mu?
  • Kullanıcılara içerikleri okuyabilmeleri için yeterli zaman verililyor mu?
  • Hukuki ya da mali sonuçları olan işlemlerde kullanıcının hata yapma olasılığı azaltılmalıdır.

Anasayfa

  • Amacı kolay anlatıyor mu?
  • Yapmak istediği işleme kolay ulaşılıyor mu?
  • Sayfa görünümü pozitif bir intiba bırakıyor mu?
  • Giriş yapan kullanıcı ismi yer alıyor mu?
  • Büyük değişiklikler ana sayfadan duyuruluyor mu?
  • Konum ve iletişim bilgileri yer alıyor mu?
  • Lisans, sözleşme gibi statik sayfalara linkler var mı?
  • Sayfadaki imajlar ve/veya videolar amaçla alakalı mı?
  • Site hem www alt alanadıyla hem alt alanadı olmadan erişilebilir mi?
  • Sitede yapılacak temel işlemler ana sayfada yer alıyor mu?

Yönetim Paneli

  • İçerikler kullanıcı rolüyle ilgili mi?
  • Uyarılar zamanında ve etkili şekilde gösteriliyor mu?
  • Uyarılar öncelik ve önem derecelerine göre renklendirilmiş mi?
  • Birden fazla role sahip kullanıcılar için roller arası geçişi sağlayan bir buton var mı?

Erişilebilirlik

  • İmajların “alt” özellikleri kullanılmış mı?
  • İçerik stil dosyası (css) olmadan da okunabilir mi?
  • Bağlantılar, butonlar ve seçim kutuları kolayca tıklanabilir mi?

Örnek erişilebilirlik testi: http://achecker.ca/checker/index.php

Site İçi Yönlendirme

  • Önemli bağlantılar sayfanın hareketli öğelerinde olmamalı
  • Linkler alfabetik olarak sıralanmamalı, gruplanmalı
  • Kullanıcı sitede hangi sayfada olduğunu kolayca farkedebilmeli
  • Yönlendirme bağlantıları her sayfada görünür mü?
  • Bağlantılar açıklayıcı mı?
  • Title’da site ve o sayfanın kısa bir açıklaması var mı?
  • Site url’si akılda kalıcı mı?

Arama

  • Bir arama kutusu var mı?
  • Arama kutusu her sayfada görünür mü?
  • Arama kutusu yeterince geniş mi?
  • Arama sonuçları kategorilendiriliyor mu?

Bağlantılar

  • Önemli komutlar bağlantı yerine buton olarak gösterilmeli, örn: kaydet gibi
  • Linkler kolayca farkedilir mi?
  • Kırık (erişilemeyen) link olmamalı

Şablon

  • Önemli içerikler öncelikli olarak gösteriliyor mu?
  • Site şablonu farklı ekran boyutlarında ölçekleniyor mu?
  • Birbiriyle alakalı bilgiler gruplandırılmış mı?
  • Tüm sayfalarda tutarlı mı?
  • Sayfalar çok sıkışık olmamalı

Formlar

  • Formlar kolay doldurulabilir mi?
  • Form alanlarının açıklamaları var mı?
  • Alanların alması gereken değerler kullanıcıya gösteriliyor mu?
  • Çok uzun açılır menüden kaçınılmış mı?
  • Form alanlarının isimleri açık ve anlaşılır mı?
  • Form onay butonu var mı?
  • Hata mesajları ilgili form alanının yanında yer alıyor mu?
  • Birden fazla adımdan oluşan formlar için hangi adımda olduğu anlaşılıyor mu?

İçerik

  • Metin ve arkaplan rengi arasında yeterli derecede kontrast var mı?
  • İçerik gözle taranabiliyor mu?
  • İçerik temiz bir dille yazılmış mı?
  • İletişim bilgileri açık şekilde yazılmış mı?
  • İçerik kullanışlı ve güncel mi?
  • Dil kurallarına uyuyor mu?
  • İçerik sıralaması anlamlı mı?
  • İçeriklerin ayırt edilebilmesi ya da doğru anlaşılabilmesi için renk kullanımına dikkat edilmiş mi?
  • Hareketli içerikler kullanıcılar tarafından kontrol edilebiliyor mu?
  • Tekrarlı içerikler pas geçilebiliyor mu?
  • Metin öğeleri yeniden boyutlandırılabilir mi?

Her ekran kontrol listesi formu ile birlikte açılır. Test kullanıcıları bu formu doldurup kaydederler. Sonuçlar ilgili servise raporlanır.

Performans Testleri

Load Tests:

Yük testleri, uygulamanın belirli parçalarının yoğun trafik altındaki davranışlarını ölçmek amacıyla yapılır. Yayınlama aşamasında önceden belirlenen yük değerleri ile otomatik şekilde gerçekleştirilecektir. Bu amaçla geçici sanal makineler oluşturulacak, testler bu makineler üzerinde gerçekleştirilecektir. Temel test aracımız Tsung olarak seçilmiştir. Tsung birçok farklı protokolde detaylı şekilde özelleştirilebilen requestler hazırlamaya olanak vermektedir.

Ağ Kullanımı ve Web Sayfa Başarımı:

Ağ Kullanımı uygulama modüllerinin gerektiğinde çağırılacak şekilde düzenlenmesi (lazy load), statik dosyaların (javascript, css, imaj ve diğer dosyalar) optimize ve minimize edilmesi gibi konuları içerir. Bu süreç çevrimiçi araçlar ve tarayıcılar kullanılarak test edilir.

Render Performansı:

Sayfa render süresi kod tekrarı, optimizasyonu, DOM kullanımı gibi bilinen gerekliliklere göre kısalmaktadır. Sayfa bileşenlerinin yüklenme süresinden sonra gereken tüm fonksiyonların çalıştırılması ve stillerin uygulanması süresi render performansıdır. Tarayıcının yeteneklerine bağımlı olsa da belirlenecek minimum değerin altında olmamalıdır. Selenium ile test edilecektir.

Güvenlik Testleri

Uygulamanın güvenlik test ve kontrolleri için Open Web Application Security Project (OWASP) topluluğunun yayınladığı test rehberinde yer alan testlerin bazıları kullanılacaktır. 11 konu başlığı altında toplanan testlerin uygulamamız için uygun olanları seçilerek her sürüm öncesi kabul testleri aşamasında uygulanacaktır.

Kontroller Sistem Hakkında Bilgi Toplama, Yapılandırma ve Yayınlama, Kimlik Yönetimi, Kimlik Doğrulama ve Yetkilendirme, Oturum Yönetimi, Girdi Geçerliliği, Hata Ayıklama, Şifreleme, İş Mantığı, İstemci Tarafı Testleri başlıkları altında yapılacaktır.

Yapılacak testler ayrıca ISO 27001 ve ISO 27002 bilgi güvenliği standartlarında belirlenen kriterlerin tamamlanması için kuruma destek olacaktır.

[1]http://www.ulakbus.org/wiki/git_workflow.html
[2]https://github.com/zetaops/gitwork